TiensTiens

Wij, de mensen van RADAR, geloven in de waarde van een open samenleving. We achten verscheidenheid waardevol maar stellen tendensen vast die de maatschappij in een andere richting sturen. Tegen die tendensen van geslotenheid willen we actief ingaan. We weigeren een passieve rol aan te nemen.

Wilfried Morbee, beter gekend als John Massis, was een man met een plan: hij wilde de sterkste mens ter wereld worden. Onder massale publieke belangstelling brak hij het ene record na het andere. Hij tilde met zijn tanden auto's op, verplaatste treinen en hield opstijgende helikopters aan de grond. Maar het vrat aan Massis dat hij niet kon leven van zijn stunts. Hij fulmineerde tegen de media, probeerde zijn eigen politieke partij uit de grond te stampen en belandde uiteindelijk totaal vereenzaamd in de psychiatrie. Op 11 juli 1988 (de Vlaamse Feestdag!) ontsnapte hij uit de instelling Dr. Guislain om een dag later de hand aan zichzelf te slaan. In zijn theatermonoloog Massis, the Musical gaat Johan Heldenbergh op zoek naar de mens achter Massis. Tegelijk trekt de acteur zijn mond open over de groeiende haat in de maatschappij. Het resultaat is een even ontwapenend portret als een vlijmscherp statement, dat in het licht van de voorbije verkiezingen des te actueler is gebleken. Nu het stuk aan zijn tweede tournee begint, gingen wij op zoek naar de mens achter Johan Heldenbergh. Een gesprek over Massis, de media, politiek, Vlaanderen en Disneyland.

Situering

De vroegere havenbuurt Muide-Meulestede is een wat op zichzelf staand deel van Gent, een schiereiland dat langs de ene kant vast hangt aan de stad en langs de andere kant uitmondt in de haven. Leegstaande panden en verouderde industriële installaties geven tegelijkertijd een nostalgische én verloederde aanblik.

(foto: Leen Brands)

Als Gent de wereld was, dan was de Muide Afrika. De Muide is het aanhangsel. Dat wat meestal vergeten wordt. Daar waar geen mens ooit komt, want de rechte lijn die punt a met punt b verbindt, gaat nooit door de Muide.

(foto: Freddy Willems)

Als er één thema is dat de komende jaren alle aandacht moet krijgen van de politici dan is het huisvesting wel. Huur- en koopprijzen schieten de lucht in waardoor gezinnen met een laag inkomen het steeds moeilijker hebben om een geschikte woning te vinden. Gent pakt daarom uit met stadsvernieuwingsprojecten zoals Zuurstof voor de Brugse Poort. Wij vroegen aan Pascal De Decker, die onlangs aan de Universiteit Antwerpen afstudeerde met het proefschrift 'De ondraaglijke lichtheid van het stadsbeleid in Vlaanderen', wat de zin en onzin is van die projecten.

Geld telt, ook in de Muide. De stijgende vastgoedprijzen laten projectontwikkelaars toe een aardige duit op te strijken. Radar vroeg zich af hoe zij de Muide ervaren en promoten. Om de clichés van een traditioneel vraaggesprek te vermijden, wrongen twee onverschrokken medewerkers zich in de verzorgde huid van een vermogend koppel en meldden zich bij het projectontwikkelingsbedrijf Locus aan als geïnteresseerde kopers. Het resultaat was een onverbloemde lof(t)zang op de weldaden van het Voorhavenproject. Wie nog twijfelde om die exclusieve loft te kopen, ziehier enkele argumenten:

Stadsplanners hebben steevast een handvol hippe woorden klaar om hun grootschalige projecten mee te verkopen. Soms staan er dan ook meer moeilijke woorden in de brochures dan heldere voor- en tegenargumenten. We verzamelden vier vaak gebruikte termen, die telkens een eigen kritische vraag oproepen.

(foto: Freddy Willems)

Vaalgeel neonlicht aan het plafond, oude dambordtegels op de vloer, videofilms en DVD’s in metalen schappen en markante figuren aan de toog: het interieur van Video Muide lijkt het gedroomde decor voor een cultfilm. Vooraan is een ruimte afgeschermd waar je in alle discretie op de paarden kan wedden, achteraan leidt een ijzeren trap naar de zogeheten “cowboyfilms”, een genre voor volwassenen waarin het begrip “paardje rijden” een heel andere lading dekt. Beide plaatsen zijn verboden onder de 18 jaar, maar daar hoeft de plaatselijke jeugd niet over te morren.

Eddy woonde als kind met zijn ouders op de Muide. Hij woont intussen in De Pinte, maar hij is als havenarbeider nog steeds vaste klant in café Union in de Voormuide.

Xavier en Stephan zijn twee twintigers die een vijftal jaar op de Muide wonen. Ze zijn beiden als vrijwilligers actief in de buurtwerking.

Pascal kreeg van de stad Gent een aantal containers cadeau, als compensatie voor een gedwongen verhuis, en bouwde ze om tot huis.

Bij het opstarten van een nieuwe Gentse stadskrant is het goed even achterom te kijken. Zijn er ooit gelijkaardige initiatieven geweest? Voor ons betekent “stadskrant” een niet-commerciële, volkse, onafhankelijke publicatie met een kritische houding tegenover wat in de eigen stad gebeurt, gemaakt door vrijwilligers.

Eén voorganger voldoet alleszins goed aan deze omschrijving, namelijk “Den Agentenaar”. Dit kritische maandblad verscheen voor het eerst in maart 1977, telde 16 bladzijden - A4 formaat - en kostte 20 frank per nummer. Het hield op te bestaan na dertien nummers in juli 1978. Nadien verscheen er in juli 1981 nog een extra nummer over “Gent Zuid: voorbeeld van hoe het niet moet”.

(foto: Freddy Willems)

Het is een bekend fenomeen. De slogans in het straatbeeld geven ons zonder omwegen het huidige politieke klimaat aan. Het 'wij zeggen wat u denkt' en 'de stem van het volk' maken duidelijk dat onze hedendaagse politiek zich richt op 'de straat'. Er wordt steeds minder gedacht en gehandeld vanuit een programma of een project (lees: ideologie), maar des te meer vanuit ‘het volk’. Het volk, of in de woorden van Stevaert ‘de mensen’, geeft heden ten dage de politieke koers aan. Om de gevreesde ‘kloof met de burger’ te dichten, profileren de partijen zich steeds meer als de spiegel van het volk. De stem van de straat wordt de leidende stem van het beleid. Het is wat ik in dit artikel ‘de logica van de straat’ zal noemen. Initiatieven zoals buurt en -stadsfeesten kunnen vanuit deze logica dan ook in een nieuw licht worden gesteld.

(foto: Mathias Bienstman)

In tegenstelling tot de vorige generatie allochtonen, die onder andere omwille van haar analfabetisme slechts passief betrokken was bij maatschappelijke problemen, willen de jongeren van mijn leeftijd zich betrokken voelen bij Vlaanderen, België en Europa. De eerste generatie van immigranten had in haar geboortedorp haar koffers volgeladen met haar vertrouwde cultuur en koesterde hier vol heimwee gedachten aan een terugkeer. Mijn generatie bestaat uit zelfbewuste, gealfabetiseerde vrouwen en mannen, met verschillende roots, die elkaar treffen op de universiteiten, op de hoeken van straten en pleintjes en in cafés, lekker nippend aan een glas muntthee of cola, en hun gedachten laten gaan over de golf van leed in onze samenleving. Zoals over de beeldvorming over ons geloof in de media. Ons geloof, dat soms op zeer mooie wijze een houvast biedt in moeilijke tijden, lijkt enkel nog omschreven te worden als een daad van terreur, terwijl ondertussen de Vlaams-extremistische retoriek over terugkeercontracten - een terugkeer, naar waar? - zijn psychologische terreur uitoefent en angst werpt over een massa gesluierde vrouwen.