TiensTiens

Politici worden vaak scheef bekeken omdat ze meer bezig zouden zijn met zichzelf dan met grootse idealen of met de zorgen van ‘de gewone man’. Maar is dat wel echt zo? Wie wil zich nog politiek engageren als ‘de gewone man’ niet meer in dat engagement gelooft? TiensTiens zocht enkele kersverse politici op - hun naam staat in oktober voor het eerst op een lijst - en vroeg hen hoe het voelt om ‘politicus’ te zijn en wat ze hopen te bereiken.

‘Gelukkig samenleven zit in de kleine dingen’

Fabienne Claeys (23), treinbegeleider bij de NMBS, 24e plaats voor CD&V

> Ben je tijdens de campagneperiode constant campagne aan het voeren of kan je ook nog gewoon op café een glas gaan drinken?

Claeys: “Ik denk dat je altijd in je achterhoofd moet houden dat je een publiek persoon bent, maar ik vind wel dat je jezelf mag zijn als je op café gaat. Anderen mogen zien dat je ook maar een mens bent.”

> Wat zie je op politiek vlak als leerpunten voor jezelf?

Claeys: “Jong zijn heeft positieve en negatieve kanten. Ik heb de voorbije jaren geleerd dat je soms je mond moet kunnen houden. Jonge politici worden waarschijnlijk vlugger gefrustreerd omdat ze denken: ‘zo is het en niet anders!’. Ik moet leren om minder radicaal te zijn. Als iemand vroeger een opmerking maakte over mijn Indische vriendin, dan kreeg die mijn ongezouten mening terug. Nu zorg ik dat ik beleefd blijf. Maar ik moét erop reageren, ik kan het niet laten want ik wil verandering teweegbrengen.”

> Kan politiek de wereld veranderen? Denk je dat politiek bijvoorbeeld de moorden in Antwerpen had kunnen vermijden?

Claeys: “Een mens groeit op met verschillende invloeden en één daarvan is zeker politiek. Respect voor andere mensen ontbreekt in onze samenleving, en dat bewustzijn kan politiek gestimuleerd worden. Maar de mens heeft wel nog altijd een eigen keuze. De moorden zijn natuurlijk niet de schuld van de politiek, maar er is wel een gedeelde verantwoordelijkheid van ieder van ons. We kijken te weinig rond ons, we stappen de trein op met oogkleppen en zien niet wat er verder gebeurt. Voor mij gaat deze kwestie niet over een paar losgeslagen jongeren. Het zegt veel over onze samenleving. Per week zijn er gemiddeld twee zelfmoorden op het spoor. Ik doe de aankondigingen. Mijn stem is schor als ik zoiets moet zeggen. In de examenperiode zijn er veel jongeren voor wie de druk te zwaar wordt. In de kerstperiode zijn het vooral ouderen die de eenzaamheid moe zijn. Niemand staat erbij stil. We zijn te veel bezig met dure cadeaus en sjiek eten.Voor mij staat CD&V in de eerste plaats niet voor christelijkheid, maar voor solidariteit. Die solidariteit ontbreekt; we zijn teveel op luxe gesteld. Mensen worden vermoord voor een MP3-speler, wegens hun huidskleur, of uit verveling. Niemand kijkt om naar die jongeren, tot het fout loopt, en dan is het hun schuld. ‘Het zijn de allochtonen’, ‘het is het Vlaams Belang’, ‘het zijn die marginalen’,… het is altijd iemands schuld, maar nooit de eigen verantwoordelijkheid. Er moet een mentaliteitswijziging komen. Kinderen worden voor goed gedrag beloond, maar bij volwassenen wordt dit vaak vergeten. Er zijn kleinigheden waar mensen gelukkig van worden zonder het te beseffen. Als je als treinbegeleider ‘goedemorgen, dames en heren!’ zegt, dan is de dag al goed begonnen voor de helft van de passagiers. Een vriendelijk gesprek kan de rest van de dag goed maken. Ik zie geen andere mogelijkheid om een mentaliteitswijziging teweeg te brengen: klein beginnen.”

‘Politiek als kader waarbinnen mensen een invulling geven aan hun leven’

Matthias De Clercq (24), stagair-advocaat, 5e plaats voor VLD

> Ben je tijdens de campagneperiode constant campagne aan het voeren of kan je ook nog gewoon op café een glas gaan drinken?

De Clercq: “Ja, ik ben uiteraard bezig met mijn campagne, al noem ik het niet echt campagne voeren. Ik ben al jaren bezig met de verspreiding van het liberalisme. Als ik de kans krijg om met onbekenden te spreken vind ik het belangrijk om een en ander te duiden. Ik sta voor een emancipatiegericht liberalisme waarin zelfbeschikking centraal staat. Vrijheid is iets broos. Je hebt opstappen nodig om ze te kunnen ervaren. Vandaar de nood aan basisvoorzieningen: kosteloos onderwijs, gezondheidszorg… Als je iemand in de woestijn zet zonder eten en onderdak en zegt ‘je bent vrij’, dan is dat een valse vrijheid. Voor echte vrijheid met je voldoende kansen hebben. Zwakkeren in de samenleving moeten daarom met belastingsgeld ondersteund worden. De nieuwe slogan van de VLD luidt dat de hard werkende Vlaming beloond moet worden. Ik vind dat hier een onderdeel van het liberalisme veronachtzaamd wordt, namelijk gelijke kansen. Niet iedereen heeft de mogelijkheid om succes te boeken.

Ik ben al jaren bezig met de verspreiding van dit verhaal. In die zin verandert er voor mij niets tijdens de campagne, al moet ik wel een electorale knop omdraaien. Vroeger was ik enkel met ideeën bezig. Nu moet ik mij ook als persoon bekend maken. Zo kunnen mensen die het met de ideeën eens zijn er een naam aan koppelen. Maar mijn overtuiging blijft bestaan, los van de electorale uitslag. Ik zal blijven verder onderbouwen, leren en uitdragen.”

> Wat zie je op het politieke vlak als leerpunten voor jezelf?

De Clercq: “Ik heb onlangs geleerd dat je écht moet opkomen voor andere mensen. Tijdens mijn vakantiejob in het UZ stelde ik schrijnende eenzaamheid vast. Mensen voor wie het contact met mij, de persoon die het eten kwam brengen, het hoogtepunt van de dag was. Liberalisme is voor mij echt solidair zijn met onze medemensen. Tijdens een andere vakantiejob bij Ivago leerde ik wat armoede is, maar zag ik ook het belang in van het bestrijden van sluikstorten, van het vechten tegen egoïsme enzovoort. Een mentaliteit kan je echter niet zomaar in wetten gieten. Je kunt wel proberen bescheiden bijdragen te leveren om mentaliteiten te veranderen.

In de partij word ik als nieuwkomer een beetje vreemd bekeken. Maar mijn overtuiging is te groot om me daardoor te laten doen. Soms moet ik ook opboksen tegen mijn familienaam. Maar ik heb mijn eigen verhaal en ik zal dat verhaal brengen. Ik benader iedereen positief en sta open voor samenwerking, al wil ik mijn eigen idealen niet laten schieten om in de partijlijn te lopen. Een boeiende uitdaging.

Ik leer bij door te zien hoe bepaalde boegbeelden speechen. Ik leer bij door te zien hoe mensen met elkaar omgaan. Maar ik analyseer zulke situaties niet constant. Ik ben gewoon mezelf en ik zal dat niet verloochenen. Ik drijf op mijn ideeën en ik doe voort.”

> Kan politiek de wereld veranderen? Denk je dat politiek bijvoorbeeld de moorden in Antwerpen had kunnen vermijden?

De Clercq: “Neen. Kunst kan de wereld wél veranderen, denk ik. Ik las onlangs een boek van Jozef Borr, ‘Requiem Tereziënstad’. Borr is een dirigent die in het gelijknamige concentratiekamp zat en die daar met joodse muzikanten een requiem bracht van Verdi. Ze speelden muziek voor hun beulen, de SS’ers. Borr beschrijft hoe ze op die manier de zin van het leven ontdekten in dat kamp. Het schonk voldoening om voor die moordenaars zoiets moois te brengen. Die muziek was hun overwinning. Ik ben zelf geen kunstenaar, maar ik vind wel dat je als politicus de omstandigheden moet scheppen waarin mensen hun artistieke ding kunnen doen. Want ook dat gaat om vrijheid en verbondenheid. Het is mijn bescheiden politieke bijdrage om het kader te creëren waarin mensen – en dat is mijn liberale invalshoek - zelf invulling kunnen geven aan hun leven. Want er is maar één iemand die kan oordelen over een leven en dat is het individu zelf. Maar wel binnen kaders en spelregels die voor iedereen gelden, want de vrijheid van de ene mag nooit de vrijheid van de ander beknotten.”

‘Een ander beleid had de moorden in Antwerpen misschien kunnen voorkomen’

Jeroen Lemaitre, commerciële sector, 35e plaats voor NVA

> Ben je tijdens de campagneperiode constant campagne aan het voeren of kan je ook nog gewoon op café een glas gaan drinken?

Lemaitre: “Als je campagne voert, moet je altijd jezelf blijven. Het heeft geen zin om je anders voor te doen. Je moet ook nog met vrienden of kennissen op café kunnen gaan en over andere dingen praten. Anders heb je op termijn nog weinig vrienden over.”

> Welke leerpunten zie je voor jezelf op het politiek vlak?

Lemaitre: “Ik heb zeker en vast nog zaken te leren. Ik moet nog groeien, nog maturiteit en dossierkennis opdoen. Dat is, zeker in een stad als Gent, niet evident. Ik leer ook diplomatischer te zijn. Ik houd nogal van rechtstreekse communicatie. Zeggen waar het op staat. Dat kan wel eens botsen.”

> Kan politiek de wereld veranderen? Denk je bijvoorbeeld dat politiek de moorden in Antwerpen had kunnen vermijden?

Lemaitre: “Jazeker. Ik denk dat de wereld meestal wordt veranderd door de politiek. Als er in de voorbije jaren een ander beleid gevoerd zou zijn, had wat in Antwerpen gebeurd is misschien wel vermeden kunnen worden. Ik denk dat er de laatste tijd te veel tolerantie is geweest voor kleine criminaliteit, waardoor mensen iedere keer een stap verder gaan in die criminele feiten. Bovendien is er een partij die op dat vlak niet meteen het meest verdraagzame beleid verkondigt. Dat heeft zeker ook een invloed.”

‘De politiek moet zoveel mogelijk antwoorden aanreiken’

Lien Braeckevelt (29), kabinetsmedewerker Freya Van den Bossche, 8e plaats voor sp.a

> Ben je tijdens de campagneperiode constant campagne aan het voeren of kan je ook nog gewoon op café een glas gaan drinken?

Braeckevelt: “Ik gedraag me niet anders met het oog op de volgende gemeenteraadsverkiezingen. Ik voel wel ‘campagnedrang’ omdat ik genoeg stemmen wil halen op het einde van de rit. Daardoor voel ik me echter geremd om nu nieuwe zaken te lanceren. Ik wil niet de indruk wekken dat ik dat alleen maar zou doen in het licht van de nakende verkiezingen.”

> Welke leerpunten zie je voor jezelf op het politieke vlak?

Braeckevelt: “Ik heb absoluut nog wat bagage nodig. Ik moet leren uit ervaring. Ik ben idealistisch en ik wil allerlei ideeën verwezenlijken. Maar ik ben er me ook van bewust dat dat niet altijd gemakkelijk zal zijn. De realiteit zal hard zijn. Van heel wat zaken weet ik een beetje, maar van weinig onderwerpen ken ik echt het fijne. Echte dossierkennis opbouwen, doe je door er concreet mee bezig te zijn. Mensen die persoonlijk betrokken zijn bij een bepaald dossier zijn inhoudelijk vaak even sterk als de politici. Het buurtcomité Buitensporig bijvoorbeeld beheerst de thematiek rond Gent Sint-Pieters bijzonder goed. Als politicus word je verplicht je te specialiseren, omdat het onmogelijk is om alle dossiers in detail te kennen.”

> Kan politiek de wereld veranderen? Denk je bijvoorbeeld dat politiek de moorden in Antwerpen had kunnen vermijden?

Braeckevelt: “Ik hoop natuurlijk dat politiek de maatschappij kan veranderen. Ik denk dat de politiek een enorme bijdrage kan leveren om het (samen)leven aangenamer te maken. Zo zal in de toekomst een bemiddelaar in de woontorens aan het Rabot actief zijn om te luisteren naar de problemen en verzuchtingen van de bewoners en daar concrete acties aan te koppelen. Laatst in de Parijse voorsteden schrol ik ervan dat er ooit zoveel woonblokken zonder open ruimte en zonder speelterreinen zijn neergepoot. Dat is het Rabot in tienvoud. In zulke leefomstandigheden raak je gedeprimeerd. Hier kan en moet de politiek verantwoordelijkheid opnemen.

Met een strengere wapenwet had Hans Van Temsche nooit een vuurwapen kunnen kopen. Met een mes is zoiets doen al veel moeilijker en omslachtiger. Toch heb ik er persoonlijk geen idee van hoe de roofmoord op Joe Van Holsbeeck had kunnen voorkomen worden. De politiek kan niet op alles een antwoord bieden, maar moet ernaar streven om zo veel mogelijk antwoorden aan te reiken. Een roofmoord kan altijd gebeuren, ook al beveilig je het Centraal Station optimaal met een arsenaal camera’s en agenten. De meeste voorvallen eindigen gelukkig minder dramatisch.

De enorme steunbetuigingen na de moorden zijn positieve signalen die mij sterken in de gedachte dat mensen niet onverschillig zijn. Toch vind ik sommige reacties niet terecht. Zo vroeg iemand mij of ik na dit incident nog de trein durfde te nemen. Het had mij inderdaad óók kunnen overkomen, maar er wordt soms teveel op één kwestie gefocust. Zo is er in diezelfde week een ongeval gebeurd met een 4X4 terreinwagen. De bestuurder, vermoedelijk dronken, wilde een testrit maken met de wagen die nog niet verzekerd was, en is op een andere auto ingereden. Dat had twee doden en twee zwaargewonden tot gevolg. Zoiets vind ik even crimineel, maar dat voorval heeft niet evenveel media-aandacht gekregen. Volgens mij kan de politiek met de juiste wetten en regels dergelijke incidenten tot een minimum beperken.”

‘Politiek moet initiatieven nemen die de samenleving minder hard maken’

Ilknur Cengiz (27), docent kunstacademie Antwerpen, 34e plaats voor Spirit

> Ben je tijdens de campagneperiode constant campagne aan het voeren of kan je ook nog gewoon op café een glas gaan drinken?

Cengiz: “Er zijn wel vormelijke afspraken, maar binnen die krijtlijnen kan ik echt mezelf zijn. Dat is één van de redenen waarom ik koos voor Spirit. Op het stadscongres voelde mij direct op mijn gemak, ik kon er gerust mijn mening zeggen. Een masker opzetten, dat kan ik toch niet volhouden.”

> Welke leerpunten zie je voor jezelf op het politieke vlak?

Cengiz: “Ik durf gerust te bekennen dat ik over veel dingen nog niets afweet. Ik ben me volop aan het bijscholen en wil meer boeken lezen over de thema’s van Spirit. En ik val andere Spirit-leden constant lastig met vragen. Gelukkig vinden zij dat geen probleem.

> Kan politiek de wereld veranderen? Denk je bijvoorbeeld dat politiek de moorden in Antwerpen had kunnen vermijden?

Cengiz: “Politiek is heel belangrijk. Het bepaalt veel, zeker op lokaal niveau. Ik vind dat politiek kan bijdragen tot een betere wereld door initiatieven te nemen die de samenleving minder hard maken. De moorden in Antwerpen zijn een extreme uiting van een maatschappelijk probleem. Dat is al lang bezig in Antwerpen. Ik heb vroeger in Antwerpen gewoond en ik zag het een beetje aankomen. Dergelijke maatschappelijke problemen moeten aan de wortel worden aangepakt. De basis er van ligt in de sociaal-economische achterstellingen, zoals de werkloosheid, en in de culturele ontworteling.”

‘Absolute veiligheid of zekerheid kan nooit bestaan’

Frank Palmans (31), projectmanager, 21e plaats voor Vivant

> Ben je tijdens de campagneperiode constant campagne aan het voeren of kan je ook nog gewoon op café een glas gaan drinken?

Palmans: “Ik ben wie ik ben en ik doe wat ik wil doen. Als dat campagne voeren is, dan ben ik campagne aan het voeren. Als iemand over iets anders wil praten dat mij interesseert, dan wil ik daar ook gerust over praten.”

> Welke leerpunten zie je voor jezelf op het politieke vlak?

Palmans: “Voornamelijk ervaring opdoen, want die mis ik nog op dit moment. Ik zie wel hoe de dingen werken en hoe de dingen besproken worden, maar zelf voel ik me nog niet voldoende thuis in die wereld om effectief mee te spelen.”

> Kan politiek de wereld veranderen? Denk je bijvoorbeeld dat politiek de moorden in Antwerpen had kunnen vermijden?

Palmans: “Als we België veranderen in een volledige politiestaat, ja. We kunnen naar ‘Brave new world’ of naar ‘1984’ verhuizen. We hebben de technologie en de manschappen, dat is allemaal geen probleem. Maar is het wenselijk? Ik vind het spijtig dat men daar niet ver genoeg over nadenkt. In naam van de veiligheid wordt van alles en nog wat doorgevoerd. Absolute veiligheid of zekerheid kan nooit bestaan. Leven is immers voortdurende verandering. Constant veilig zijn geeft geen gevoel, geeft geen spanning. Een constante zekerheid geeft geen verlangens of drijfveren meer. Niemand is dus ooit zeker of veilig.

Als er beleidsbeslissingen genomen worden is het belangrijk in het achterhoofd te houden waar we naartoe willen. Willen wij vooral het type mensen dat thuis blijft en niet praat met anderen? Of willen we mensen die opkomen voor hun belangen en doen wat nodig is zonder anderen daarbij te hinderen? Vivant vindt dat mensen meer vrijheid moeten krijgen om te doen wat zij nodig achten. Het kan zijn dat de meerderheid het daar niet mee eens is. We moeten hen dan nog een beetje tijd geven om fouten in te zien. Het is belangrijk om geduldig te blijven.”

‘Kansen bieden aan ideeën van onderuit’

Bram Vandekerckhove (28), coördinator Jong Groen!, 4de plaats voor Groen!

> Ben je tijdens de campagneperiode constant campagne aan het voeren of kan je ook nog gewoon op café een glas gaan drinken?

“In mijn persoonlijk leven betekent Groen! heel veel. Door me politiek te engageren ga ik bewuster om met de keuzes die ik dagelijks maak. Als ik met vrienden op café ga, ben ik gewoon Bram. Toch is Groen! vaak een gespreksonderwerp. Mensen vragen naar mijn mening over bepaalde thema’s of vragen naar de motivaties achter Groen!-standpunten. Tijdens de campagneperiode staan bijna alle activiteiten in teken van de verkiezingen. Ik vind dat je je engagement serieus moet nemen.”

> Welke leerpunten zie je voor jezelf op het vlak van politiek?

“In de eerste plaats wil ik me verder verdiepen in het ecologisme. Een sterke inhoudelijk basis lijkt me onontbeerlijk. Daarom ga ik de opleiding van Aardewerk rond groene filosofie volgen.

Ik moet leren minder hooi op mijn vork te nemen. Ik heb verschillende engagementen: mijn studies, mijn job als coördinator van Jong Groen!, mijn rol in mijn gezin, de voetbal en politiek. Het lukt nog net, maar het gaat wel lijnrecht in tegen de idee van onthaasting.”

> Kan politiek de wereld redden? Had politiek bijvoorbeeld de moorden in Antwerpen kunnen voorkomen?

“Voorkomen, dat weet ik niet. Er zijn altijd individuen geweest die tot de gekste dingen in staat waren. Wel speelt het Vlaams Belang een rol in de groeiende onverdraagzaamheid binnen onze samenleving. Jongeren groeien momenteel op in een samenleving waarin je zonder verpinken denigrerend over mensen van andere culturen kan spreken. Toen ik in de middelbare school zat, en dat is nog maar een goede tien jaar geleden, stelden we ons nog vragen bij het woord integratie.

Probleem is ook dat de andere partijen, onder invloed van het racistische Vlaams Belang, hun discours verharden. Er is een enorme verrechtsing in Vlaanderen. Dat bepaalde mijn keuze voor Groen!. Het is de enige partij die tegengewicht biedt. We moeten terug naar een warmere samenleving waarin andere thema’s dan veiligheid centraal staan. Heel veelzeggend vind ik het memorandum van de Gentse Jeugdraad in het kader van de komende verkiezingen. Uit een bevraging blijkt dat jongeren pleiten voor minder blauw op straat en meer verdraagzaamheid.

Politici hebben de mogelijkheden om een positief kader te scheppen waarbinnen de mensen hun verantwoordelijkheden moeten nemen. Het is belangrijk dat de politiek niet teveel regeltjes creëert en alle kansen biedt aan wat van onderuit in de samenleving opborrelt.”

INTERVIEWS DOOR MARLIES CASIER, NATAN HERTOGEN, CHRISTIAAN DE BEUKELAER, ARIANE DE VRIENDT, BERBER VERPOEST, KOEN DE STOOP