TiensTiens

De actiegroep Leg mijn blaas het zwijgen niet op peilde naar de verkiezingsbeloftes van de Gentse democratische partijen rond inclusief publiek sanitair, anders gezegd, het recht van mannen én vrouwen om voldoende toegang te hebben tot gratis toiletgelegenheden.

Concrete vragen over de sanitaire ongelijkheid tussen vrouwen en mannen in publieke ruimtes worden amper aan politici gesteld. Het advies van de Raad van de Gelijke Kansen voor Mannen en vrouwen in 2002 over sanitaire gelijkheid voor man en vrouw en de discussie naar aanleiding van het artikel van Koen Raes, Hoogleraar in de Rechtsfilosofie en de Toegepaste Ethiek aan de Universiteit Gent rond de discriminatie van de vrouwelijke plas, zijn de enige momenten dat wij ons herinneren.

In 2004 werd de initiatiefneemster van de actiegroep Leg mijn blaas het zwijgen niet op, na het oplopen van een discriminerende ervaring tijdens het wildplassen, bij het gebrek aan voldoende en gratis sanitair tijdens de Gentse Feesten 2005, geconfronteerd met de relativerende reactie van Minister van Gelijke kansen Kathleen Van Brempt op de vrouwendag in Hasselt. Toen ze Van Brempt vroeg om de petitie rond sanitaire gelijkheid te ondertekenen, vroeg de minister zich af of dit wel een probleem was, gezien ze zelf ongehinderd in cafés terecht kon voor een gratis plasje. Toch heeft de actiegroep, die nu bestaat uit een negental vrouwen en mannen met diverse professionele achtergronden (architectuur, vrouwenbeweging, sociologie, ...), gedurende anderhalf jaar bijna 10.000 handtekeningen verzameld. Op de internationale vrouwendag in 2006 heeft ze deze overhandigd aan burgermeester Frank Beke en de schepenen Martine De Regge en Geert Versnick.

Uit de gemeenteraadsverslagen van vorige legislatuur kon de actiegroep opmaken dat het wegwerken van de sanitaire ongelijkheid een gevoelig punt van discussie vormde. Groen! bleek vaak vragende partij voor gelijke sanitaire voorzieningen, maar kon helaas op niet veel steun van andere partijen rekenen. Hoewel ook CD&V zich afvroeg waarom in de eerste fase van het plan publiek sanitair in Gent geïnvesteerd werd in de herenurinoirs en niet in toegankelijk sanitair voor iedereen. Ze vonden het samen met Groen! een spijtige zaak dat de investeringen voor sanitair voor vrouwen en mensen met een handicap op de lange termijn werd geschoven, terwijl zij er het meest nood aan hebben. Bij stemmingen hierrond trokken de gemeenteraadsleden van Groen! keer op keer aan het kortste eind. Nog erger was het om vast te stellen dat de meeste vrouwelijke gemeenteraadsleden zeer ongevoelig waren voor gelijke sanitaire rechten, zowel op stadsniveau als op evenementenniveau à la Gentse Feesten.

Met het opstarten van Leg mijn blaas het zwijgen niet op is hier verandering in gekomen. Zo heeft de actiegroep de voorbij jaren, naast het verzamelen van handtekeningen, zeer intensief actie gevoerd en gesensibiliseerd op allerlei niveaus, om niet enkel de vrouw en de man op straat te bereiken, maar ook politici en academici bewust te maken van deze absurde ongelijkheid. Ze hebben Groen! zo ver gekregen om in april 2006 een parlementaire vraag in te dienen bij minister Van Brempt, die het probleem nu al onderkende zonder enig concreet voorstel om dit ongelijkheidsprobleem op te heffen. Ze schoof de problematiek door naar haar collega Marino Keulen van Stedenbeleid die meer bevoegd zou zijn voor deze materie. Dat minister Van Brempt niet bevoegd is voor het stedenbouwkundige aspect van dit probleem, kan de actiegroep volledig begrijpen. Maar dat ze als Minister van Gelijke Kansen niet bevoegd is om die ongelijkheid via reglementering weg te werken, roept bij de actiegroep vragen op. Daarom heeft de actiegroep een vraag tot onderzoek ingediend bij Test Aankoop, de Belgische verbruikersunie, om na te gaan of er in de horeca misbruiken zijn op het vlak van sanitaire dienstverlening aan de klanten. Want de actiegroep meent dat wie consumeert, ook gratis gebruik moet kunnen maken van het sanitair in de betrokken zaak. Dit blijkt in tal van horecazaken niet het geval. Ondertussen nam de actiegroep elk jaar deel aan de Vrouwendag, bood hij een gratis damesurinoir aan op de Gentse feesten, publiceerde artikels in vakbladen, etc.

Verkiezingsbeloftes

Naar aanleiding van de gemeenteraadsverkiezingen peilde de actiegroep bij de democratische Gentse partijen naar hun mening over inclusief sanitair beleid. Daaruit bleek dat de politici eindelijk hebben ingezien dat plassen dagelijks een nijpend probleem is van iedereen. De ene partij reageert wel gevoeliger dan de andere. SP.a-Spirit reageert het minst gevoelig op gelijke sanitaire rechten voor iedereen. Alle democratische partijen beloofden om in de komende legislatuur werk te maken van gelijke sanitaire voorzieningen voor iedereen. Ook VLD bleek zoals Groen! gelijke sanitaire voorzieningen in hun programma voor de gemeenteraadsverkiezingen te hebben opgenomen. Bij CD&V komt kandidaat voor de gemeenteraadsverkiezingen Paul Goosens persoonlijk op voor meer gratis damestoiletten in Gent.

Alle democratische partijen, behalve VLD, hebben schriftelijk gereageerd op de vragen en voorstellen van de actiegroep. CD&V, Groen!, Spirit en SP.a onderschrijven allemaal met klem het 'gratis plassen voor iedereen' als basisrecht. Al lijkt de ene partij het net iets meer au serieux te nemen dan de andere. Het moet gezegd, vooral Groen! en CD&V antwoorden uitgebreid op de vragen. Misschien denken de zittende partijen dat hun standpunt al voldoende gekend is door de Gentenaren? Als het in de gemeenteraad komt belooft Groen! er werk te maken om vrouwen gelijke sanitaire rechten te geven in het Plan Publiek Sanitair. CD&V ziet dan weer heil in het idee van Leg mijn blaas het zwijgen niet op om een 'plaslabel' toe te kennen aan horecazaken die hun sanitair gratis ter beschikking stellen voor iedereen. Zoals wij hebben voorgesteld willen ze hierbij een aanmoedigingspremie invoeren voor horecazaken die het plaslabel op hun deur plakken. Andere maatregelen lijken hen nog al prijzig. Daarnaast wil een advocate van CD&V wel eens nagaan of de boete voor wildplassen gelijk kan toegepast worden op vrouwen en mannen, want voor vrouwen zijn er vaak geen alternatieven. Ook Spirit wil in gesprek gaan met horeca-uitbaters over gratis sanitair, maar is vooral trots op wat het de voorbije jaren verwezenlijkt heeft met SP.a en VLD. Ze beloven ook extra aandacht om in de komende jaren het onevenwicht in aanbod voor mannen en vrouwen recht te trekken.

Gentse Feesten

En wie zorgt dat de blaas van al die duizenden vrouwen op de volgende Gentse Feesten gratis geledigd kan worden? Bij die vraag wordt het akelig stil. Enkel Groen! zegt duidelijk dat iedereen gratis gebruik moet kunnen maken van het extra publiek sanitair op de Gentse Feesten. Het onderschrijven van 'gratis plassen voor iedereen' en dat effectief toepassen op Gentse Feesten lijkt voor de meeste partijen wel mijlenver van elkaar verwijderd te zijn. Toch zijn de laatste onderhandelingen van de actiegroep met schepen Termont (Sp.a.) niet vruchteloos gebleken. Schepen Termont geeft toe dat de actiegroep ‘het recht op een fatsoenlijk toilet voor iedereen’ heeft kunnen afdwingen. Ook tijdens evenementen zoals de Gentse Feesten zal meer aandacht besteed worden aan het gratis maken van het publiek sanitair. De denkpiste om plasclusters te creëren binnen de Gentse Feestenzone is één van de mogelijkheden, aldus de schepen.

Ten slotte zal de actiegroep erover waken of die beloftes in de volgende legislatuur verwezenlijkt worden. In Brussel en andere grootsteden zoals Antwerpen, Charleroi, Bergen en Luik, maar ook in kleinere gemeenten zoals Roeselare blijken nu stemmen op te komen voor meer sanitair in de stad voor iedereen. Daarom lijkt de strijd voor het bevredigen van een primaire dagelijkse behoefte maar pas van start te gaan. Vaak wordt de actiegroep verweten dat er grotere problemen zijn om voor te strijden dan het toiletprobleem. Maar het is de actiegroep in eerste instantie te doen om een principiële gelijkheid. Wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd, aldus het Vlaamse gezegde. Waarom zouden mannen het wel waard zijn om van deze ‘kleine problemen’ verlost te worden, terwijl vrouwen, die dubbel zo veel gebruik maken van sanitair, dit niet waard zouden zijn? Via kleine, maar ook haalbare ingrepen, mits enige politieke wil, kan de stad tonen of ze al dan niet echt rekening houdt met al haar burgers. Bovendien gaat het hier om een heel fundamentele basisbehoefte: plassen is iets dat iedereen aanbelangt. Gelijkheidsprincipes staan hier boven alle technische en financiële ‘bezwaren’, aldus de actiegroep.

Is iémand in staat tot een oplossing te komen voor om het even welk (wereld)probleem met een volle blaas? Of met alle gezondheidsproblemen gekoppeld aan te weinig drinken en het mishandelen van je organen op lange termijn?

BAHARAK BASHAR