TiensTiens

(Cartoon: Aäron Willem)

Stel: u bent bijvoorbeeld kinderarts in pakweg Tsjetsjenië. U moet op de vlucht en u komt hier terecht. Nu wilt u ook hier aan de slag gaan. Dan hebt u een probleem.
 

U bent namelijk terechtgekomen in een land waar de toegang tot de arbeidsmarkt wordt geregeld via diploma's en waarvan bovendien alom beweerd wordt dat het ernstig is aangetast door diplomafetisjisme. Dat houdt in dat u om een bepaald beroep te mogen uitoefenen, dient te beschikken over een erkend diploma.Voor wie hier gestudeerd heeft, of uit een ander EU land komt is dat geen probleem. Voor wie van buiten de EU komt, zoals bv. veel vluchtelingen, wel. En de werkloosheid is in deze groep inderdaad zeer hoog. Nochtans bevinden zich onder de vluchtelingen of kandidaat-vluchtelingen veel hooggeschoolden die bovendien al werkervaring hebben, enkel het gebrek aan een erkend diploma houdt hen van de arbeidsmarkt.

Bureaucratie troef

Het is wel mogelijk om buitenlandse diploma's hier te laten erkennen, maar dat vergt een ingewikkelde, lange en bovendien ook dure procedure. Binnen het ministerie van onderwijs is er een speciale dienst die zich hiermee bezig houdt: het NARIC (National Academic (&professional) Recognition & Information Centre). Wie zijn diploma uit het land van herkomst wil laten gelijkschakelen, moet daarvoor over een heleboel documenten te beschikken: het diploma uiteraard, een overzicht van de gevolgde vakken, stages, beoordelingen..., een kopie van de thesis + een samenvatting ervan in het Nederlands. Bovendien moeten sommige documenten (bv. het diploma) vertaald zijn in het Nederlands door een beëedigde vertaler en eensluitend verklaard zijn, wat de aanvragers op kosten jaagt. (Hier in Gent zorgt de stedelijke integratiedienst sinds 2003 voor gratis vertalingen en Vluchtelingenwerk Vlaanderen heeft sinds een aantal jaren de bevoegdheid verkregen om documenten eensluitend te verklaren.)

Het spreekt vanzelf dat maar weinigen al deze documenten kunnen voorleggen. De respons van onderwijsinstellingen op vragen om informatie blijkt bovendien beperkt en de hulp inroepen van ambassades lijkt - gezien het om vluchtelingen gaat - geen optie.

Ook om andere redenen kunnen ze niet erkend worden. Onder andere omdat de gevolgde opleiding te veel verschilt van een gelijkaardige opleiding hier, zoals bijvoorbeeld bij rechten of taalopleidingen. Of omdat men hier het niveau niet hoog genoeg vindt, zoals bij artsen bijvoorbeeld, die omzeggens geen kans maken. Het resultaat is dat maar weinigen erin slagen hun diploma te laten gelijkschakelen.

Niveaubepaling en gedeeltelijke erkenning

Diegenen die er niet in slagen hun diploma te laten erkennen kunnen kiezen voor een gedeeltelijke erkenning of niveaubepaling. Dat gebeurt door een onderwijsinstelling en houdt in dat men probeert het niveau van de gevolgde opleiding te vergelijken met gelijkaardige opleiding hier. Dat is een eenvoudiger procedure en ze vereist ook minder documenten; "enkel" een eensluitend verklaard en vertaald (ook weerdoor een beëdigd vertaler) diploma. Na deze niveaubepaling kun je hier dan vanaf dat niveau verderstuderen en zo toch nog een erkend diploma behalen.

Ook wie helemaal geen documenten heeft, kan hier studeren. Maar ook daarvoor moet een procedure van niveaubepaling doorlopen worden. Wie al die procedures doorstaan heeft en dan nog de moed heeft studies aan te vatten, wordt dan geconfronteerd met de taalvereisten en het gebrek aan aangepaste, intensieve taalopleidingen.

Het zal intussen wel duidelijk zijn: al die procedures zijn technisch, ingewikkeld en tijdrovend en vragen -ook van trajectbegeleiders van het Kom-Pas, de VDAB of Vluchtelingenwerk Vlaanderen- een grote vertrouwdheid met onderwijsstructuren, zowel hier als elders.

De vraag is of dat allemaal niet veel eenvoudiger zou kunnen. Nu worden vluchtelingen dikwijls sowieso als laaggeschoolden beschouwd, ongeacht hun opleiding en ervaring. In de kranten lezen we koppen zoals "Kirgizische arts wordt poetsvrouw". Niet dat we iets hebben tegen poetsvrouwen, maar is het geen verspilling van ervaring en talent?

KOEN DE STOOP