TiensTiens

(foto: Freddy Willems)
Theo Janssens

De sociale huisvesting in Vlaanderen geeft maar zelden aanleiding tot hoera-berichten. De sector heeft te kampen met een hele waslijst aan pijnpunten, zoals onderfinanciering, lange wachtlijsten en allerhande zogenoemde leefbaarheidsproblemen. Maar huurders hoeven niet moedeloos toe te zien. Met enkele welgemikte initiatieven zorgde de bewonersgroep van de sociale appartementen aan de Gentse Leiekaai voor een aanzienlijke verlaging van de huurlasten en bracht zij de bewoners dichter bij elkaar.

Theo Janssens is één van de stuwende krachten achter de huurdersgroep van de Leiekaai en is sinds kort ook voorzitter van Vivas (Vereniging van Inwoners Van Sociale woningen). De man ging onlangs met pensioen, maar hij zet zich nog steeds voltijds in voor de belangenbehartiging van sociale huurders en breekt een lans voor samenwerking tussen huurdersgroepen.

De huurdersgroep van de Leiekaai

Hoe functioneren die kleine huurdersgroepen precies? En is daar enthousiasme voor bij de bewoners? Theo Janssens: “In het begin is het uiteraard moeilijk zo’n groep op te starten. Dat gebeurt meestal als er problemen zijn met de huisvestingsmaatschappij. Hier aan de Leiekaai zijn we gestart in 1998 omdat de huurlasten veel te hoog werden. Bovenop de normale huurlasten moesten wij op het einde van het jaar nog eens 5000 tot 6000 frank extra betalen. Dat werd niet meer aanvaard door de mensen. Onder impuls van het Riso (Regionaal Instituut voor Samenlevingsopbouw) hebben we de Huurdersbond onder de arm genomen en zijn we elk jaar de facturen van de huisvestingsmaatschappij gaan controleren. Daar bestaat een wettelijke regeling voor. Telkens als er volgens ons iets niets pluis was, hebben we dat probleem aangekaart bij de Vlaamse Huisvestingsmaatschappij en hebben we op bepaalde punten gelijk gekregen. Zo hebben we van 1998 tot nu gerealiseerd dat we 5000 frank terugkrijgen in plaats van te moeten bijbetalen. De mensen weten hier dus zeer goed dat we iets in hun voordeel doen. Dankzij onze relaties met de huisvestingsmaatschappij (De Goede Haard, TT), hebben we ook kunnen afdwingen dat niemand zal moeten verhuizen tijdens de renovatie die momenteel op stapel staat. Oudere en minder mobiele inwoners zullen bovendien hulp krijgen van de huisvestingsmaatschappij bij het verplaatsen en afdekken van hun meubels. Zoiets zou niet gebeuren als onze huurdersgroep niet bestond.”

Theo Janssens heeft dan ook zijn twijfels bij het voorstel dat Vlaams Minister van Wonen Marino Keulen deed naar aanleiding van het nieuwe sociaal huurbesluit, dat in principe op 1 januari 2006 van kracht wordt. “Hij wil de huisvestingsmaatschappijen verplichten een huurdersgroep op te richten of te steunen, maar als de huurdersgroep door de maatschappij zelf wordt opgericht zal die volgens mij minder eigen initiatieven kunnen doordrukken.”

De bewonersgroep van de Leiekaai heeft niet alleen inspanningen gedaan om de relaties tussen de huisvestingsmaatschappij en de bewoners te verbeteren, maar ook om de contacten tussen de bewoners onderling aan te sterken. Theo Janssens: “We hebben een ontmoetingsruimte ingericht om de mensen samen te krijgen, want de contacten waren hier nihil. Iedereen zat in zijn eigen appartement en moest zijn plan trekken. Vanuit onze bewonersgroep hebben we ook een bibliotheek opgericht. In het begin reden we rond met een kar vol boeken van bewoners die ze niet meer nodig hadden. Door een artikel in een dagblad hebben we veel boeken van het Rode Kruis gekregen en Jef Geeraerts heeft ons al zijn romans persoonlijk gebracht en gesigneerd. En je ziet ze hier nu allemaal staan (lacht). In de toekomst willen we nog een petanquepleintje aanleggen en een grote barbecue plaatsen.”

Vivas

In juni 2003 heeft het Viboso, de koepel van de Riso’s, vanuit de noodzaak om de stem van de sociale huurder ook op het Vlaamse niveau te laten horen een samenwerkingsverband op poten gezet tussen verschillende lokale huurdersgroepen. Daaruit werd begin 2004 Vivas geboren, een platformvereniging die de verwachtingen en voorstellen van sociale huurders wil bundelen en aan de Vlaamse overheid overmaken. Vivas verenigt op dit moment zo’n 30 000 Vlaamse sociale huurders.

Theo Janssens: “Het is de bedoeling om onze standpunten altijd eerst plaatselijk te bespreken, die vervolgens te bundelen in de stuurgroep van Vivas en dan naar de minister te stappen. De stuurgroep komt om de twee maanden samen en bestaat uit afgevaardigden van de verschillende lokale bewonersgroepen. Twee keer per jaar krijgt de plenaire vergadering, waarin alle groepen vertegenwoordigd zijn, de kans om het werk van de stuurgroep te evalueren. Minister Keulen heeft al gezegd dat hij ons als ‘ervaringsdeskundigen’ wil betrekken bij zijn beleid. Wij zien dat wel zitten (lacht). Op dit moment bespreken we het nieuwe sociaal huurbesluit met de achterban, dus daarover kan ik nog geen uitspraken doen. Het is wel heel belangrijk voor ons: een sociaal huurbesluit is iets dat jarenlang dienst moet doen en niet elke legislatuur veranderd wordt. Het vorige dateert van 1997. In die tijd werden we nog voor voldongen feiten geplaatst: alles was al besproken en gekeurd en er kon niets meer aan veranderd worden. Onder minister Keulen zullen we vooraf kunnen zeggen wat zou moeten aangepast worden ten voordele van de huurders. We gaan daarbij zeker aandacht besteden aan de te hoge huurprijzen van de sociale woningen.”

In maart van dit jaar werd Theo Janssens tot voorzitter van Vivas verkozen, maar hij laat zich bijstaan door twee medevoorzitters: “Het is heel moeilijk om helemaal alleen een jonge, grote organisatie uit te bouwen. Bovendien vullen we elkaar aan. Mijn vrouwelijke collega vertegenwoordigt Vivas op Europees vlak. Ze kent veel talen en kan het goed uitleggen. Ze komt uit Antwerpen (lacht). De andere medevoorzitter is afkomstig uit Genk. Als voormalig

vakbondsafgevaardigde heeft hij veel ervaring met onderhandelen. Onze doelstelling is op dit moment om de samenwerking en het contact tussen zoveel mogelijk georganiseerde sociale huurdersgroepen verder uit te bouwen, de gemeenschappelijke belangen van de huurders te verdedigen, informatie uit te uitwisselen en vorming te geven aan de huurdersgroepen. Minister Keulen heeft al beloofd dat we daar een beperkte financiële tegemoetkoming voor zullen krijgen. We willen op een open en constructieve manier te werk gaan, met respect voor de eigenheid van iedere lokale groep en los van elke politieke kleur. Op dit moment wordt de stuurgroep nog begeleid door het Viboso en het VOB (Vlaams Overleg Bewonersbelangen), maar uiteindelijk willen we wel op eigen benen staan.”

Op Europees niveau is Vivas vertegenwoordigd in HACER (Habitants et Citoyens d’ Europe en Réseau). Theo Janssens: “Ook daar wisselen we ervaringen, standpunten en ideeën uit. Als we weten hoe er in de verschillende landen aan de sociale huisvesting gewerkt wordt, kunnen we daar eventueel inspiratie uit halen om voorstellen te doen aan minister Keulen. In 2007 zouden we graag het jaarlijkse congres in België laten plaatsvinden.”

Gents Netwerk van Sociale Huurders

Theo Janssens werkt voorts nog aan de oprichting van een Gents platform van sociale huurders: “Op dit moment heb ik al de huurdersgroepen van de Leiekaai, Nieuw Gent, de Watersportbaan, het Rabot en Ledeberg kunnen samenbrengen. Met die groep willen we gezamenlijk met het stadsbestuur gaan praten. Dan zijn ze verplicht te luisteren, want het gaat om een paar duizend mensen. Als we als individuele bewonersgroep iets willen gedaan krijgen van het stadsbestuur, hebben ze ofwel geen tijd ofwel geen geld. Hoe groter onze groep, hoe sterker we zijn. Ik zou in Gent het Antwerpse systeem willen overnemen. Daar zijn 15 bewonersgroepen verenigd in Pash (Platform Antwerpse Sociale Huurders). Een ambtenaar van de stad gaat er naar alle vergaderingen van de verschillende huurdersgroepen en kaart hun problemen rechtstreeks aan bij het stadsbestuur. Dat zou ik hier ook willen bereiken met de schepen van Huisvesting, Martine De Regge. Ik heb haar onlangs een brief gestuurd om te vragen mij van de bestaande huurdersgroepen in Groot-Gent op de hoogte te brengen. Maar bij deze toch nog een oproep aan alle huurdersgroepen van Groot-Gent om zich bekend te maken. Want huisvestingsmaatschappijen die ‘moeilijke’ huurdersgroepen hebben, zullen die misschien niet aan het stadsbestuur melden.”

ANNEMIE CAUTAERTS