TiensTiens

Augustus vorig jaar, ergens op de Lesse. Het regent, verdomme. Er valt zelfs nog meer water uit de lucht dan er water van de woelige rivier in onze kano’s klotst. Troostelozer kan niet, maar we laten het niet aan ons hart komen. We jagen op daguitstap onze tien boten voort op het ritme van ons kamplied, gezongen uit de volle borst van dertig man. En als er toevallig vreemde kano’s in ons vaarwater raken, dan hebben ze het geweten. Dan zetten onze gasten tegen die onschuldige boosdoeners eens goed hun klep open: “Eej onnozelaars, uit ons baan!” De verschrikte gezichten die dat oplevert, schenken wij dan snel onze verontschuldigende glimlach. Zo van: “Sorry meneer en madam, wij zijn van Open Kamp, wij kunnen er ook niet aan doen, wij zijn zo: een beetje onaangepast, tja.” En we geven onze boot snel de peddel en weg zijn we, singin’ in the rain.

Open Kamp is een verzamelnaam voor vier zomerkampen van telkens één week, georganiseerd door de scoutsleiding uit verschillende Gentse VVKSM-groepen voor maatschappelijk kwetsbare kinderen en jongeren uit de brede Gentse omgeving. Zij zitten zelf niet in de scouts, en ergens vinden we dat jammer. Scouting zou als jeugdbeweging iedereen moeten aanspreken, want wie speelt nu niet graag in groep? In praktijk blijkt scouting iets voor middenklasse jeugd, of toch grotendeels. Er zijn sowieso financiële en culturele drempels, maar het grootste obstakel is het wekelijkse engagement op zich. Maatschappelijk kwetsbare jongeren redeneren anders dan van twee tot zes op zondag of zaterdag. Hoe kunnen we hen dan aanspreken?

Open Kamp is één mogelijk antwoord. Door deze kinderen via OCMW’s, vluchthuizen, thuisbegeleidingsdiensten en opvangcentra mee te pakken op kamp, hopen we dat ze de smaak te pakken krijgen om tijdens het jaar aan te sluiten bij een scoutsgroep in hun eigen buurt. Open Kamp Gent doet dat nu al meer dan tien jaar, en sinds een paar jaar voor vier aparte leeftijden. Dat klinkt mooi, maar zo’n kamp vraagt natuurlijk wel gek veel energie.

Nog steeds op de Lesse. Het water blijft stromen, en van veel water - doe de proef - raak je verkleumd. Het zingen verstomt dan ook langzaam tot een zacht gemor. Stoere Andy begint in mijn boot plots zwaar te schelden op gezette Shane, die dit kamp al wel vaker gepest is om haar onhandigheid. Zij reageert furieus en weigert verder te peddelen. Ik probeer er nog even de zang in te houden, en hun aandacht ook op andere manieren van elkaar af te leiden (“Kijk, een forel!”), maar het kalf is al verdronken. De boot raakt stuurloos, en één na één steken andere boten ons voorbij. Nog meer frustratie en wederzijds gekibbel, en “u moeder is een hoer!” Met veel moeite raken we dan toch samen aan de middagstop.

Daar staat de rest van de gasten te bibberen van de kou, smachtend naar het eten en de droge handdoeken die maar niet komen. De auto van onze kookploeg is te laat, en dat is dodelijk. Dave en Murat raken slaags om een plekje in het waterzonnetje dat door de wolken is komen piepen. Kimberley valt ondertussen zwaar tegen me uit: “gulder zijt compleet zot om ons zo af te beulen in de regen”. Ze begint driftig weg te stappen van de groep. En ikzelf? Ik sta me serieus af te vragen wáárom ik hier in hemelsnaam weer voor gekozen heb, in plaats van gewoon thuis in mijn zetel te blijven liggen.

De vier keer twintig gasten die jaarlijks meegaan op Open Kamp, dragen vaak een heel verhaal mee. Hun ouders zijn gescheiden, ze worden telkens achteruit gestoken op school, of ze zijn zelfs gevlucht uit oorlogsgebied. Thuis krijgen ze niet altijd de aandacht die ze nodig hebben, of het is een draai om hun oren. Ze hebben geleerd om zich fysiek te weren: ‘te kloppen in plaats van te klappen’. Maar ook voor gasten die het moeilijk hebben, is samenzijn in groep heel belangrijk en plezant. Ze genieten dan ook met volle teugen van een bosspel of een knutselactiviteit. Maar allemaal hebben ze een minder rooskleurige jeugd achter de rug dan jijzelf, in je financieel welgestelde gezinnetje waar mama en papa ook ooit in scouts zaten. Leiding geven op Open Kamp is daarom altijd wel op een of andere manier een cultuurschok.

Leider Jeroen komt lachend vertellen hoe hij met lastige Lindsay eigenlijk een heel plezante tocht had, in hun kano. Eerst ging het niet, omdat Lindsay zijn ‘links-rechts’-ritme niet beet kreeg. Hun peddels kwamen in de war, en ze dreven meer het riet in dan wat anders. Tot Jeroen een geniale ingeving had gekregen. In plaats van ‘links’ en ‘rechts’ ging hij als peddelkreet de woorden ‘fuck’ en ‘you’ gebruiken. Daar had Lindsay meer kaas van gegeten, en van toen af ging het plots ontzettend vlot. “De mensen rond ons keken wel een beetje raar”, schatert Jeroen, “maar we staken ze toch maar mooi voorbij”. Lindsay komt naast hem staan met een grijns van hier tot in Tokio. Ze doet hun vondst over voor iedereen die het horen wil. “Fuck you! Fuck… you!” Ze waren uiteindelijk bij de eersten aangekomen.

Leiding geven op Open Kamp is een kwestie van geduld. Je geeft de gasten steeds opnieuw kansen en veroordeelt ze niet om het nest waar ze uit komen. De sleutel is creatief leiding geven: in plaats van voortdurend streng op te treden, probeer je de aandacht af te leiden of spanningen te ontzenuwen met humor. Dat is natuurlijk niet altijd even easy. Zeker naar het einde van het kamp gaat de vermoeidheid zwaar doorwegen, omdat er na elke dag nog eventjes intensief geëvalueerd wordt. Kwestie van de ervaringen te delen en de violen gelijk te stemmen voor de volgende dag. Gelukkig zijn we ook met genoeg leiding om iedereen eens zijn zwak moment te gunnen. En altijd staat er wel iemand klaar om je het broodnodige schouderklopje te geven of je eens goed vast te pakken. Soms gebeurt dat zelfs door een van de gasten zelf, want zij hebben ook echt hun ontwapenende momenten. En die zijn dubbel zoveel waard: dáárvoor doe je het. Leiding geven op Open Kamp is dieper gaan dan op een gewoon kamp, maar ook hoger eindigen.

De zon breekt finaal door, en daar komt ook de kookploeg op de middagstop toe. Hun warme soep doet wonderen, de tongen komen alweer los. Met de meest verkleumde gasten rijden we terug naar het kampterrein, terwijl de rest weer in hun kano stapt voor de rest van de trip. We rijden in de auto terug met de ruiten open, onze natte kleren wapperend in de wind. Dave en Günther brullen luid mee op ‘It’s a rainy day’. En als na een middagje voetballen tussen de tenten op het terrein de moedige kanovaarders weer thuiskomen, klinken hun heldhaftige verhalen honderduit. Andy heeft Shane uit het water gered toen hun kano omsloeg. Murat heeft ongemerkt één peddel door het inleverpunt kunnen smokkelen. En als Kimberley even later met de tweede auto aankomt, komt ze al van ver op me toelopen om me spontaan in de armen te springen. Ze kraait het uit: “k heb nog nooit zo ne wijze daguitstap gehad! De max, maat!” En ikzelf? Ik beslis ter plekke om volgend jaar weer mee te gaan op Open Kamp…

WOUTER HILLAERT