TiensTiens

Situering

De vroegere havenbuurt Muide-Meulestede is een wat op zichzelf staand deel van Gent, een schiereiland dat langs de ene kant vast hangt aan de stad en langs de andere kant uitmondt in de haven. Leegstaande panden en verouderde industriële installaties geven tegelijkertijd een nostalgische én verloederde aanblik.

De ontwikkeling van deze wijk is lange tijd het spiegelbeeld geweest van evoluties in de scheepvaart. In de negentiende eeuw vormden de pas gegraven dokken een aantrekkingspool voor de ontluikende industrie, en de daarbij horende arbeiderswijken. In de jaren zeventig van de vorige eeuw trok die industrie echter noordwaarts richting Kanaalzone, naar grotere en diepere dokken. Op de terreinen rond de dokken vestigden zich grote handelszaken en niet-watergebonden industrie, terwijl het schippersleven uit de buurt verdween.

Door de veranderende economische omstandigheden geraakte de buurt steeds meer in verval. Wie kon, trok er weg. Tot diep in de jaren tachtig gingen de arbeidershuisjes in en rond de Muide door voor de meest verwaarloosde woningen van Gent. Eén toilet voor 25 huizen en een open riolering voor de deur, zo zag het er niet zo lang geleden nog uit. Anno 2004 leven er ruwweg vier sociale groepen met en naast elkaar. De autochtone Muidenaars: schippers aan wal, (voormalige) havenarbeiders en de jongere generatie die daaruit is voortgekomen. De immigranten van Turkse origine maken 200 van de 3200 gezinnen uit. Sinds een tiental jaar zijn er nog andere nieuwkomers opgedoken: jonge middenklasse gezinnen en Oost-Europese inwijkelingen.

Stadsvernieuwing en stadsontwikkeling

Vanaf het einde van de jaren tachtig startte de stad Gent onder het mom van stadsvernieuwing met de afbraak van verkrotte woningen, de bouw van sociale woningen en de heraanleg van het openbaar domein in de Muidebuurt. Deze projecten geraakten echter nooit helemaal voltooid. Vandaag gooit de stad Gent het over een andere boeg. Ze spreekt nu van stadsontwikkeling, die voor een groot deel aan private ondernemingen of projectontwikkelaars wordt overgelaten. Dergelijke projecten staan over de hele stad op stapel (met onder meer Zuurstof voor de Brugse Poort, Bruggen naar het Rabot en de heraanleg van de omgeving rond het Sint-Pietersstation). Aan de oevergebieden van de oude dokken gaat het om het Voorhavenproject, dat al in volle uitvoering is en het Scharnierproject, dat zich nog in de ontwerpfase bevindt. Zowel het Voorhaven- als het Scharnierproject moeten nieuwe bewoners aantrekken (de zogenoemde ‘sociale mix’) net als nieuwe economische activiteiten.

Het Voorhavenproject omvat de restauratie en vernieuwing van de oude katoenloodsen langs de Voorhaven en de aanleg van een plein en speelruimte langs de Voorhavenlaan en de Londenstraat. Loods 20 wordt uitgebreid en ingericht als outletcenter (10.000 m² verkoopsruimte voor overtollige stocks van merken). In twee andere loodsen komen lofts en kantoren. Daarnaast is met de projectontwikkelaar afgesproken dat een aantal huizen in de Muide wordt gerenoveerd en aan democratische prijzen verhuurd.

Het stadsbestuur koppelde de plannen ook terug naar de bewoners, die via de stedelijke buurtwerking hun zegje konden doen, althans over het publieke gedeelte van het project (het plein en de speelruimte). Voorlopig blijven het ook suggesties want de stad heeft nog niet beslist of ze de voorstellen van de buurt ook daadwerkelijk in haar plannen zal integreren.

De voorstelling van het Scharnierproject op de website van de stad Gent klinkt erg ambitieus. Concreet omvat het de brede zone tussen de Dampoort en de Muide rond het Handelsdok en Houtdok. Dit gebied bestaat grotendeels uit oude industrieterreinen die eigendom zijn van de stad Gent. Langs de waterkanten van de dokken zijn nieuwe woon- en kantoorzones gepland. Hinderlijke economische activiteiten komen zo veel mogelijk ten oosten van de Afrikalaan te liggen: daar wil de stad bedrijven stimuleren om projecten te ontwikkelen. Ten slotte is de bouw van een brug over het Handelsdok, tussen de Afrikalaan en de Muidelaan, voorzien. Die moet ervoor zorgen dat het drukke verkeer zich verplaatst van de Muide naar de stadsring. Vrachtwagens die van het havengebied komen zullen immers via de Handelsdokbrug rechtstreeks van de Afrikalaan de stadsring kunnen oprijden. Zo hoeven ze niet meer door de wijk te denderen.

ANNEMIE CAUTAERTS, KAREN JANSSENS, PIETER-JAN JANSSENS