TiensTiens

(Illustratie: Sébastien Conard)

Net voor het zomerverlof kondigden Sp.a en Groen! aan in Gent in kartel naar de volgende gemeenteraadsverkiezingen te gaan. Ze willen daar naar eigen zeggen een ‘sociaalecologisch stadsproject’ mee uitdragen. Ze kiezen voor een stedelijk beleid dat investeert in de sociale vooruitgang van alle bewoners, zowel de zittende als toekomstige bewoners, en van Gent een groene en autoluwe stad op mensenmaat maakt. In de komende maanden willen ze dit stadsproject verder uitwerken tot een concreet politiek programma.

Daarmee is een belangrijke aanzet voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2012 gegeven. Het valt zonder meer toe te juichen dat stadspartijen met een stevig uitgewerkt inhoudelijk programma de verkiezingen willen ingaan. Democratie is het georganiseerd meningsverschil. Onze steden hebben een duidelijke sociale ontwikkelingsvisie nodig. Een levendig debat over de stad van de toekomst kan de democratische politiek in dit land alleen maar ten goede komen.

Politiek is echter niet alleen een zaak van partijen. In de netwerksamenleving spelen ook de individuele burger, autonome groeperingen en het georganiseerde middenveld een cruciale rol. Onder het motto 'Elke Gentenaar telt' pleiten Sp.a en Groen! voor nieuwe vormen van inspraak van onderuit, initiatieven voor een stadsdebat en de opmaak van wijkontwikkelingsplannen. Heel concreet is dat nog niet en het thema zorgt ook al jarenlang voor onenigheid tussen meerderheid en oppositie in de Gentse gemeenteraad, alsook tussen het middenveld en het beleid. De beste inspraak wordt echter veroverd, niet toegekend.

Helaas is het uitzetten van participatietrajecten van bovenuit de dominante trend geworden. Bovendien komt het middenveld daarbij, al dan niet met instemming, steeds meer terecht in een uitvoerende rol van het geijkte beleid dat steeds strakker regisseert, waardoor hun autonomie slinkt. Problematisch is dat de doelstellingen soms ver uiteen liggen. De recente initiatie van plannen voor vijf wijken in de 19de eeuwse gordel met een sterk ‘flinkse’ focus op overlastbestrijding op korte termijn, waarvoor er met consultatie van het middenveld zogenaamde SWOT analyses werden opgemaakt, zijn daar een voorbeeld van. En vreemd genoeg staat dit haaks op “het Gentse model” waarbij de laatste decennia veel ruimte werd gelaten voor interactie tussen middenveld, autonome burgergroeperingen en het beleid. Het Gentse middenveld, autonome burgerorganisaties en de Gentse burger moeten daarom zelfstandig en actief positie innemen in het debat over hun toekomst en zélf een sociaal-ecologische toekomstvisie voor de stad en wijkbewoners formuleren.

In Brussel nam de civiele maatschappij in 2008-2009 zelf zo’n initiatief en organiseerde een intensief stadsdebat in de Staten-Generaal van Brussel. Zestien wetenschappelijke werkgroepen zorgden voor een diagnose van de stedelijke uitdagingen en kansen. Het gehele middenveld, van vakbonden en milieubewegingen, werkgeversorganisaties en buurtwerkingen tot de cultuursector, boog zich over die nota's en discussieerde over mogelijke oplossingen. Via een reeks druk bijgewoonde publieke hoorzittingen kon het publiek deelnemen aan het debat. In een wervende eindtekst werden vijf grote actieterreinen afgebakend en stedelijke politici gevraagd stelling in te nemen.

Gent heeft ook al ervaring met dit soort processen. In de Brugse Poort, één van die stedelijke wijken met vele maatschappelijke uitdagingen, verenigden lokale terreinwerkers en sociale organisaties zich onder de noemer 'De Precaire Puzzel'. Ze stelden samen een charter en actieplan op en steken nu zelf mee de handen uit de mouwen om dit te realiseren. Ook in Antwerpen nemen initiatieven als de Straten-Generaal en Antwerpen aan 't Woord actief deel aan het stadsdebat. Deze initiatieven gaan in tegen het gangbare beeld van de stad als brandpunt van miserie, vervreemding en teloorgang. Ze gaan ook in tegen het beeld van de stad als een bedrijf met managers aan het hoofd. Ze tonen de stad als een werf waar met veel engagement en creativiteit de samenleving van morgen vormgegeven wordt.

Steden en stadsgewesten staan vandaag in het brandpunt van de maatschappelijke ontwikkelingen. Het ontwerpen van een sociaalecologisch stadsproject is op vele plaatsen dé uitdaging voor de komende gemeenteraadsverkiezingen. Het vergt zowel de inzet van stadspartijen als van het stedelijk middenveld. Elk van hen moet zelfstandig positie kiezen, vanuit hun eigen rol het debat aangaan en zorgen voor een duidelijke visie. Twee stadspartijen namen alvast het initiatief. Het woord is nu aan het middenveld en de actieve burgers. Gent kan daarbij opnieuw zorgen voor een nieuwsoortig politiek klimaat.

DE REDACTIE

Voor Tienstiens is dit geen vrijblijvend edito. We zijn op dit moment bezig de mogelijkheden van een Staten-Generaal van het Gentse middenveld te verkennen. Wil je meewerken of meer weten? Laat het ons weten op redactie@tienstiens.org.