TiensTiens

Michael de Cock neemt stelling

(foto: Freddy Willems)
Michael De Cock

Auteur en theatermaker Michael De Cock heeft er ondertussen meer dan honderd opvoeringen opzitten van zijn theaterstuk 'Saw it on television/DIDN'T UNDERSTAND'. In een vrachtwagen brengt hij een beklijvend portret van het vluchtelingenbestaan. Hij vertelt de verhalen van asielzoekers die hij jarenlang volgde. De voorstelling kwam tot stand onder de vleugels van het NTG. In het kader van de vluchtelingendag is de voorstelling op 30 april opnieuw te zien in Gent.

We zochten Michael De Cock op voor een interview en schikten zijn ongezouten mening omheen spraakmakende citaten uit het vluchtelingendebat.

Michael De Cock: "Tijdens mijn interviews met vluchtelingen had ik een vaag voorgevoel. Ik wist dat er iets niet klopte aan het onderscheid tussen economische en politieke vluchtelingen. Op dat onderscheid is heel onze asielpolitiek gebaseerd. Toen ik het citaat van Enzensberger onder ogen kreeg, dacht ik: 'Ja, dat is het'! Als iemand uit Irak vlucht omdat er geen stromend water meer is en die komt naar hier om te werken, is dat dan een politieke of een economische reden? Het is daarover dat ik mensen even wil doen nadenken.

Volgens mij zijn de redenen om te vluchten altijd met elkaar verbonden. Het lukt niet om ze uit elkaar te halen. Het commissariaat voor de vluchtelingen probeert dat, en maakt daardoor dagelijks fouten. De verantwoordelijke, minister Patrick Dewael, beweert dat hij zo de goede zaak dient: de 'echte', politieke vluchtelingen opvangen. Maar ondertussen zaait hij wel wantrouwen en wordt het beleid steeds repressiever.

Ik weet uit interne bron dat medewerkers op het commissariaat die aan te veel vluchtelingen een positief advies geven, onmiddellijk een berispende e-mail krijgen. Het aantal asielzoekers dat erkend wordt blijft doorheen de tijd constant: zo een 1 op de 10."

(foto: Freddy Willems)
Michael De Cock

De Cock: "Ik denk dat Dewael zelf weet dat wat hij zegt niet klopt.Natuurlijk willen niet alle sukkelaars van de wereld naar hier komen. Hij weet evengoed dat ze door geen enkele muur of wet te stoppen zijn, indien het zo zou zijn. Omgekeerd kan je niet ontkennen dat er hier al vluchtelingen zijn. De kwestie is dus niet: kunnen we ze binnenlaten? Ze zijn hier. Dewael jaagt met dit soort uitspraken de mensen de daver op het lijf. Ik probeer ze via mijn werk zelfstandig te doen denken over de problematiek.

De realiteit is dat eigenlijk maar weinig mensen vluchten, omdat het zo pijnlijk is. Een vrouw vertelde me ooit dat ze in haar thuisland gestorven was en hier opnieuw geboren moest worden. Dat is iets onvoorstelbaars. (Fel) De banden met je familie doorknippen, alles achterlaten en verhuizen, dat doe je niet zomaar. Ik zou het nooit van mijn leven willen doen, denk ik. De meeste vluchtelingen komen gewoon omdat ze geen andere uitweg meer zien. Of de reden nu economisch, politiek of persoonlijk is.

Eigenlijk zijn het de uitlatingen van Dewael en consorten die de sociale zekerheid kapot maken. Er weerklinkt een antisociaal gevoel in. Men wakkert de angst aan dat de sociale zekerheid misbruikt wordt. Alsof die angst zich alleen op vluchtelingen zou richten. Mensen die nu nog op de sociale zekerheid beroep doen, kan men dan als potentiële fraudeurs benaderen. Met een dergelijke mentaliteit breek je elk sociaal systeem af, hoewel je het zogezegd beschermt."

De Cock: "Professor Vermeersch' inbreng in het vluchtelingendebat is onbegrijpelijk. Zijn aanbeveling om een bokshelm te gebruiken tijdens uitwijzingen, is typerend. Het getuigt van een soort IKEA-pragmatisme: 'zet ze een helm op en ze verwonden zich niet'. Vermeersch gebruikt in deze kwestie zijn kennis alleen voor het bedenken van technische oplossingen die van een onwaarschijnlijke debiliteit getuigen. Dat precies een ethicus moet dienst doen als schaamlapje voor Patrick Dewael?!

(verontwaardigd) Vermeersch gelooft dat er in ieder geval uitwijzingen nodig zijn. Onze samenleving zou niet meer vluchtelingen kunnen (ver)dragen. Dat politici zoiets verkondigen is ergens nog te begrijpen, maar van een ethicus mag je toch beter verwachten. Hij zou de Vlamingen net moed moeten inspreken, ze aanporren om de 'draagkracht' te vergroten. In plaats van ze angst aan te praten en tegelijk uitwijzingen te legitimeren."

De Cock: "Over mijn uitspraak in De Morgen ontstond wat beroering. Zelf was ik er ook niet zo tevreden om. Het was niet mijn bedoeling mensen persoonlijk aan te vallen. Ik heb naar het commissariaat gebeld om uit te leggen dat ik een beetje vreemd geciteerd was en iets anders bedoelde. Ze waren in alle staten en wilden excuses, maar dat wou ik nu ook weer niet.

Eigenlijk bedoelde ik met 'veel erger dan cynische klootzakken', dat de selectie van vluchtelingen even goed door mij of jou kon gebeuren. Dat is erg, begrijp je? Het zou gemakkelijker zijn mochten het allemaal rechtse klootzakken zijn die dat beleid vorm geven. Maar het zijn zeer redelijke, goed opgeleide mensen. Het zegt veel over hoe ver we zijn opgeschoven."

De Cock: "Het verhaal over die arrestaties is schrijnend. Toch neemt de politie illegalen soms ook in bescherming. Onlangs belde een kennis mij op. Hij zei: "Ik heb ambras, ik ben bang dat er morgen iemand bij mij gaat langskomen, moet ik naar de politie gaan?". "Nee," antwoordde ik, "laat dat zo. Naar de politie kun je niet als je geen papieren hebt". Een slecht advies. De volgende dag belde hij terug: "Ik ben nu in het ziekenhuis, ze hebben me in elkaar geslagen". Toen hij daarvan aangifte ging doen bij de politie, werkten die goed mee. Hij was positief over de flikken.

Maar bon, in de kliniek zelf werd hij van hot naar her gestuurd en konden ze hem niet verzorgen. Uiteindelijk heeft hij pas hulp gekregen bij Artsen zonder Grenzen. Als illegaal bots je voortdurend op zulke problemen.

Momenteel werk ik aan een boek over het leven van illegalen in Antwerpen. Ik heb een manier gevonden die me goed ligt: eerst journalistiek onderzoek doen en dan verder werken op het materiaal. Ik wil de realiteit registreren en doorgeven. Die realiteit is als verhaal vaak veel rijker en complexer dan het doorsnee scenario van een reportage over vluchtelingen."

MATHIAS BIENSTMAN