TiensTiens

(foto: carmendevos)

Mensen zonder papieren zijn niet gewenst door de Minister van Binnenlandse Zaken, maar kunnen wel rekenen op de steun van heel wat Gentenaars.

Tientallen organisaties en honderden individuen helpen hen in hun dagelijkse strijd om voeding, huisvesting, werk en onderwijs. Een klinkende naam in dit netwerk is de sociale dienst De Tinten.

Foute papieren

De Tinten begon haar werking zes jaar geleden. Er bestond toen al een heel gamma van organisaties die kansarmen ondersteunden. Een aantal vrijwilligers voelden aan dat de problemen van Belgische kansarmen erg verschillen van die van vluchtelingen. Voor deze laatsten was een aparte organisatie met een specifiek aanbod nodig. De Tinten ging zich richten op uitgeprocedeerde asielzoekers en mensen zonder papieren.

Het gaat doorgaans om mensen die geen inkomen hebben: ze krijgen geen steun van de overheid en ze mogen zelfs niet werken. Sommigen hebben een aanvraag tot regularisatie lopen en kunnen voorlopig nog in België wonen. Anderen zijn uitgeprocedeerd, of zijn clandestien het land binnengekomen en zijn nooit een asiel- of regularisatieprocedure begonnen. Door het strenge asielbeleid is vooral deze laatste groep de voorbije jaren in aantal toegenomen. De Tinten richt zich tot deze Gentenaars die het meest van allemaal naar de rand van de maatschappij gedreven worden. Mensen die dagelijks moeten vechten om te overleven.

“Wij gebruiken niet graag het woord illegaal. Het verwijst naar zaken die het licht niet mogen zien. Wij spreken over mensen zonder papieren: zij hebben weliswaar een hele hoop papieren, maar niet de juiste. Ze mogen hier niet zijn voor de staat en zijn van alle rechten verstoken. Ze voelen zich opgejaagd, zijn kwetsbaar voor misbruik en uitbuiting. Ze worden slachtoffer van huisjesmelkerij en onderbetaalde zwartarbeid. Velen belanden in kraakpanden zonder elektriciteit, gas of water.”

Roma

(foto: carmendevos)
“Wij gebruiken niet graag het woord illegaal. Het verwijst naar zaken die het licht niet mogen zien. Wij spreken over mensen zonder papieren: zij hebben weliswaar een hele hoop papieren, maar niet de juiste.”

Aan het woord is Fien, al jaren begaan met het lot van armen en mensen zonder papieren. “Het is moeilijk om het je voor te stellen, maar toch is de ellende waarin ze hier belanden, minder erg dan de miserie die ze ontvlucht zijn. Als we hen daar over aanspreken, horen we constant: ‘Als we hier op straat lopen, worden we aanvaard en niet uitgescholden. Waar we vandaan komen is dat niet zo.’ Het racisme in de maatschappij is stukken erger in landen als Slovakije en Bulgarije.” De uitsluiting hier komt in de eerste plaats van de staat, en blijkbaar is dat minder erg te verduren dan een verstoting door elke vezel van de samenleving.

Fien vertelt het verhaal van een Slovaakse Roma die in het communistische systeem een opleiding volgde tot officier. “Iedereen was gelijk voor de wet, dus hij had het recht om die opleiding te volgen. Maar al die jaren heeft niemand van de school of medeleerlingen een woord tegen hem gezegd”. Fien is in Slovakije zelf de dorpen gaan bekijken waar veel Gentse Roma vandaan komen. Ze heeft er de schrijnende armoede gezien. Krottenwijken met hokjes van aan elkaar gestampt afval. Kinderen zonder toekomst. “Het is een systeem dat mensen arm en uitgesloten houdt. De mensen die hier geraken zijn er nog het best aan toe, de mensen die achter blijven, zijn nauwelijks in staat om 20 km van huis te gaan.”

Welkom

(foto: carmendevos)

Twee keer per week organiseert De Tinten een verdeling van voedselpaketten voor achthonderd tot duizend nieuwe Gentenaars. De deuren van de sociale dienst staan dan open voor de sociale en juridische problemen waar die mensen mee te kampen hebben. Bij ernstige medische problemen bemiddelt De Tinten bij dokters en apothekers. Veel aandacht gaat naar de kinderen zonder papieren. Deze hebben in België het recht, en zelfs de plicht, om naar school te gaan. “Voor ons is het onderwijs hét middel om uit de kansarmoede te geraken. We motiveren de ouders om hun kinderen elke dag naar school te sturen, en stellen het zelfs als voorwaarde om op onze hulp te kunnen rekenen.”

Maar het belangrijkste wat de mensen er krijgen, is het gevoel dat ze welkom zijn. “Hun zelfbeeld wordt gevormd door de manier waarop ze aangekeken worden. Op den duur hebben ze het gevoel niemand meer te zijn. Ze kunnen hun kinderen niet geven wat ze nodig hebben. Ze worden moe, futloos en ziek. Terwijl ze zóveel talenten in hun rugzak hebben. De mensen die bij De Tinten terecht komen, krijgen opnieuw het gevoel dat ze iemand zijn, en als mens gewaardeerd worden. Dat is zeker niet alleen hier zo, maar op alle plaatsen waar mensen zonder papieren welkom zijn.”

Engagement

De Tinten vertrekt vanuit een christelijke visie maar richt zich tot iedereen. “De mens in nood moet gezien en gehoord worden, los van geloof of cultuur. Als mens schiet je tekort als je mensen in nood niet helpt.” Meer dan veertig vrijwilligers zijn dag in dag uit in de weer. De vrijwilligersgroep is heel divers, er zijn mensen van alle leeftijden, afkomst en geloof. Veel vrijwilligers hebben zelf in zak en as gezeten, soms nu nog. Door mee engagement op te nemen, geven ze zin aan hun leven.

De Tinten is pas verhuisd van Nieuw-Gent naar de Nederpolder, in de schaduw van de Sint-Baafskathedraal. In het oude pand huist nu, ironisch genoeg, de politie. Veel mensen uit de appartementsblokken aan het Rerum-Novarumplein vinden het jammer dat De Tinten uit de buurt is weggetrokken. De Tinten is immers ook een ontmoetingsplek waar iedereen terecht kan voor een koffie en een babbel. Je vindt er ook een kringloopwinkel en kledingwinkel waar je kleren kan afgeven of tweedehands kan kopen. Daarmee draag je ook je steentje bij, want met de opbrengst wordt het voedsel aangekocht dat honderden families overeind houdt!

KLAAS YSEBAERT