TiensTiens

(beeld: Mario Debaene)

Dit is het verhaal van Gabriël Maindo en zijn drie jaar durende verblijf in België. In die periode was hij verbonden aan de sociaalartistieke organisatie Victoria Deluxe.  

Ik haal liever niet te veel herinneringen op over mijn vlucht uit Congo in 2001, de wet bepaalt trouwens dat dergelijke gegevens niet openbaar gemaakt mogen worden. Daarom speelt dit verhaal zich af tussen 15 november 2002, de dag dat ik in België aankwam, en februari 2005, toen ik besliste alles achter te laten naar aanleiding van de verwerping van mijn asielaanvraag als politiek vluchteling in België. Ik kreeg het verwijt dat ik geen samenhangende verklaringen kon afleggen over wat me overkomen was in mijn land en wat me deed beslissen om te vluchten naar het Koninkrijk België.

Ik verkeerde bij aankomst in België nog in de illusie dat men me begreep en mijn verklaringen geloofde, dat de elementen uit mijn dossier zouden leiden tot de erkenning als politiek vluchteling. Het besluit van Vreemdelingenzaken was echter dat mijn aanvraag ontvankelijk was maar – ondanks de inhoud van de vermelde feiten - niet ‘coherent’ genoeg om mijn vraag sterk te ondersteunen.

Daarop heb ik de interviewer van de Dienst Vreemdelingenzaken een vraag gesteld die hij nooit ofte nimmer, tot op de dag van vandaag, heeft beantwoord. Mijn vraag was de volgende: “Beste meneer, kunt u me exact vertellen wat ú allemaal hebt gedaan sinds u deze ochtend ontwaakte tot aan dit interview, zonder ook maar iets te vergeten?” Hij antwoordde dat het niet aan mij was om vragen te stellen. Hij beklemtoonde dat hij de ondervrager was en dat ik me moest schikken naar zijn regels. Ik vroeg hem opnieuw hoe hij van me kon eisen om samenhangend uit te leggen wat me exact overkomen was in 2001, al meer dan een jaar geleden! Het hele verdere interview verliep in deze sfeer, wat ertoe leidde dat ik toen reeds een negatief antwoord verwachtte.

(foto: Strash/Victoria Deluxe)

Een aantal mensen van Victoria Deluxe en bewoners van Gent hebben zich bijeengeschaard en ingezet voor mijn zaak. Ik droeg tenslotte toch bij tot de ontwikkeling van de stad en het land op cultureel vlak, gelet op het pleidooi voor multiculturaliteit in sommige politieke discours?

Mensen hebben zich toen verenigd rond de morele persoon gevormd door Victoria Deluxe, en hebben mijn regularisatie op basis van humanitair verblijf aangevraagd. Ondanks deze mobilisatie en de petitie, waarvan de originelen opgestuurd werden naar Vreemdelingenzaken, bleef het antwoord negatief. Ik kon nog beroep aantekenen, maar persoonlijk was ik daar categoriek tegen. Ik vond het zinloos gezien de eerder genomen beslissing over mijn dossier.

Veel vrienden hebben me gesteund en aangemoedigd tijdens die moeilijke periode. Zelf vond ik steun in mijn levensmotto: ‘nooit overgaan tot paniek en nooit de hoop verliezen, want zo ontketen je een leger van zwakheid’. Ik was sterk gehecht geraakt aan deze stad die men in het Vlaams Gent noemt, maar mijn illusie om te kunnen leven en geïntegreerd te zijn in België begon te slinken.

Sommige vrienden waren van mening dat ik het gevecht om in Gent te kunnen blijven helemaal nog niet verloren had. Er was immers nog een ander mogelijk middel: trouwen met een mooie Vlaamse vrouw.

Ik heb toen met veel respect voor mijn vrienden resoluut ‘neen’ gezegd. Het huwelijk mag niet steunen op een tijdelijk belang. Bovendien is het erg moeilijk om samen te blijven met een vrouw gedurende twee of drie jaar zonder dat er een ‘coup de foudre’ is geweest. Ik denk dat ik de band al snel zou verbreken.

Sommigen dachten dat ik schrik had om de stap te zetten. Tot op het punt dat een van mijn vriendinnen me vroeg: “Gabriël, misschien heb je eerst nood aan een vrouw voor het plezier, met wie je later misschien in het huwelijk kan treden, want de liefde komt beetje bij beetje?”

Ik heb haar gezegd ik uiteraard graag van een vrouw wilde houden, maar dat het ogenblik nog niet gekomen was. En dat ik haar zo snel mogelijk zou inlichten als iemand erin slaagde me te verleiden.

Ze antwoordde: “Weet je wel dat je een ster bent in Gent, en dat je veel zin voor humor hebt? Dat je sociaal en vriendelijk bent en dat wij vrouwen houden van je glimlach? Het kan toch niet dat we deze lach zo snel zouden verliezen? Je zegt dat je hebt beslist om te vertrekken, terwijl we toch samen een theaterstuk hebben gerealiseerd met als titel: ‘Ne partez pas sans moi’. Hoe kan je dan willen vertrekken zonder ons?”

Ik was erg aangedaan door haar laatste zin omdat ze me herinnerde aan ons theaterstuk, dat voor mij en voor de hele ploeg van Victoria Deluxe een succes was. Om mijn gesprekspartner niet teleur te stellen antwoordde ik dat ik het begreep, en ik vroeg twee maanden bedenktijd alvorens definitief te beslissen over mijn vertrek. In mijn binnenste leefde ik op bij de gedachte uit België te kunnen vertrekken, al vond ik het lastig een hele wereld achter te laten die me steunde en mijn probleem als het zijne had genomen.

In een poging mij de nachtmerrie te doen vergeten waarop mijn illusie om in België te leven was uitgedraaid, had een van mijn vrienden een job voor me gevonden in een logistiek bedrijf in een Gentse randgemeente. Ik heb er het beste van mezelf gegeven, en toen ik aan enkele collega’s uitlegde dat ik België wilde verlaten, waren ze dan ook erg aangedaan. Iemand zei me dat, als ik clandestien wilde blijven, haar deur voor me open stond. Ik heb haar geantwoord: “Luister, mooie Vlaamse dame, je voorstel verdient alle lof en is erg vriendelijk. Maar ik houd niet van het statuut van illegaal, want dat is beschamend voor mijn persoon. Maar we zien wel...”

Uitgeprocedeerd vluchtte Gabriël in oktober 2005 naar Zuid-Afrika, nadien verkreeg hij politiek asiel in Canada. Recent kon hij met een beurs de rechtenstudies aanvatten in Frankrijk.

VERTALING EN BEWERKING: DIRK HOLEMANS