TiensTiens

(foto: Freddy Willems)

Hou je glimlach klaar, Véronique. En… draaien! “Media brengen informatie over.” Stop! Wie is erin geslaagd een gortdroge zin door alle regels van commercie heen te krijgen? De eerste de beste reclamespot slaat beter aan. Dat glijdt erin, gemakkelijk, bijna ongemerkt. Maar informatie pur sang? In welke tijd leven we, denk je?

Alleszins in een tijd waar televisie ondanks de hippe nieuwe media nog altijd een ereplaats bezet. Op zich geen probleem, maar wie ’s avonds de tv aanzet krijgt in een recordtijd de miskleunen en smakeloosheid van de mainstream media op een dienblaadje. Oh uitgezaaide kanker van de reality shows! Wie gelooft in ‘het leven zoals het is’, zit écht in the matrix.

Als je een spannend leven wil leiden, ga dan eens voor de camera’s staan, suggereren de honderdduizend reality shows. Al moet ik mezelf van alle kanten voor Vlaanderen blootgeven, ik zal er in elk geval iets mee verdienen. Een vakantie, een hippe outfit, nieuwe borsten, een huis of doodgewoon cash geld: een bombardement van cadeaus lokt véél oenen aan.

Nee, ik kan eraan weerstaan. Ik doe aan geen enkel spelletje mee. Zet de tv me dan nog tot actie aan? Aha: ik mag geld storten! Voor de tsunami-slachtoffers, voor Levenslijn, voor Pakistan, ... Helaas, het goede gevoel na een overschrijving is maar kortstondig.

Soms valt er na middernacht plots iets waardevols je huiskamer binnen. Maar mensen die overdag werken en ’s nachts slapen hebben gruwelijke pech. Na een avond televisie ben ik noch ontspannen, noch voldaan, noch goed geïnformeerd. Is dat wel normaal, dokter?

Veel vorm, weinig inhoud

(foto: Freddy Willems)

Waarom die zondvloed van dezelfde formats, spelletjes (zoals de geldinzamelingen ook populaire spelletjes zijn) en verhaaltjes? Ze verkopen. Ze gaan erin als een Mc Donald’s burger. Niet alleen entertainment, ook duidingsprogramma’s lijden onder de commerciële criteria. Interviews zijn almaar korter en mogen vooral niet te veel moeilijke woorden bevatten, want de consument zapt zó weg. De klant is keizer van het heelal, dus professor, hou toch op met dat intellectualistische genitwit.

Omdat tv-makers in de eerste plaats de consument willen vasthouden, krijgen we weinig vernieuwende of diepgaande dingen onder ogen. De concurrentie, de kijkcijfers, de commerciële logica heeft ons goed bij de kladden. Niet alleen zorgt dat voor een kwaliteitsdaling, het is ook een enorme beperking.

Als ik Het Laatste Nieuws doorblader of naar Studio Brussel luister, bots ik telkens weer op dat beperkte, wansmakelijke wereldbeeld. Mediaprodukten moeten ten allen prijze flitsend, verleidelijk, gemakkelijk te consumeren zijn. Die criteria lijken verdacht veel op die van reclame. Dat zou wel eens geen toeval kunnen zijn: reclame is een sleutelinstrument van commerciële bedrijven, die vandaag veel touwtjes al te stevig in handen hebben. De manier waarop ze werken, schijnt bovendien voor de rest van de wereld een heilige richtsnoer te zijn.

De mainstream media en daarmee ook ieder van ons, zitten opgescheept met een belachelijk doorgedreven vercommercialisering. We dobberen met zijn allen in de zee van het consumentisme. Het einde van de grote verhalen? Was het maar waar. De vrije markt is ons aller grote verhaal.

De televisie lijkt behalve op een op hol geslagen reclamelichtbak, ook op de kerk van vroeger: een machtig bastion dat het volk telkens opnieuw vertelt wat en hoe het moet denken. Een mens zou voor minder revolteren.

Als ge ’t zoveel beter weet…

Gelukkig ben ik niet alleen met mijn kritiek. Mijn ‘naïeve geloof’ de (media)wereld te kunnen veranderen deel ik met anderen die bezig zijn met ‘alternatieve media’. Daarmee vertimmeren we het landschap, ook als er nauwelijks een hond staat te kijken. We gaan zelf op zoek naar ander nieuws. Om het plaatje te verruimen surfen we op de Indymedia-websites, luisteren we naar Radio KifKif, lezen we TiensTiens, …

Alternatieve media tonen ons andere kanten van de wereld, en ze doen het op veel verschillende manieren. Soms op een geniale manier, soms op een tendentieuze manier, maar altijd anders dan wat we elders in massale hoeveelheden aangevoerd krijgen. Verder houden ze een mens niet passief zoals de reguliere media dat doen. Als je iets te vertellen hebt, als je mee wil helpen verhalen naar buiten te brengen, zijn er mogelijkheden genoeg. Zelfs op het vlak van televisie maken kan je zelf aan de slag: denk maar aan de uitzendingen van TV Deluxe, of aan de Vidiots uit een vorig TT-nummer.

Wie zich beperkt tot mainstream media zal het helaas nooit weten, maar de realiteit is veelzijdig. Er zijn eindeloos veel verhalen te vertellen, op een waaier van manieren. Het is dus niet zo gek om iets te willen bouwen in een grote quasi-lege ruimte, in plaats van zich een plaatsje te wringen op dat piepkleine stukje dat goed verkoopt. Hier blijft je inbreng niet beperkt tot geld storten. Hier valt meer te beleven.

ELKE VAN ROYEN