TiensTiens

(foto: Freddy Willems)

Wie op reis door Europa - na de zachte tinten van Toscane, de geest en lichaam loom makende warmte van het Zuiden en de weidse uitgestrektheid van Noord-Frankrijk - in Vlaanderen aankomt, kan met enige ontgoocheling af te rekenen krijgen. De streek is volgebouwd en uiterst dicht bevolkt. Vanuit onbegrijpelijke stedenbouwkundige inzichten heeft men langs de verkeersassen tussen de bescheiden centra jarenlang woningen en bedrijven geplaatst. Het verschijnsel heet lintbebouwing en het effect op de schaarse open ruimte in de regio is desastreus. Grote delen van het land die je nauwelijks verstedelijkt kan noemen zijn erdoor veranderd in benauwende doorgangen, waarvan de lelijkheid en troosteloosheid soms die van communistische woongetto’s overtreft.

De onverschrokken reiziger die vanuit een nobele, leergierige inborst voor niets terugdeinst en het fenomeen wil waarnemen, kan verschillende steenwegen afrijden en het verschijnsel voor zichzelf vaststellen. Men doet dit best per auto, zodat je de frustratie kan voelen die op de overvolle wegen heerst. Schuif er langzaam van verkeerslicht naar verkeerslicht, van kerktoren naar kerktoren. Let op de expressieloze, starende blikken van de andere bestuurders en verbaas je over de hoge concentratie aan Duitse luxewagens. Nergens anders ter wereld gaan er per hoofd van de bevolking zoveel van de hand. Het maakt deel uit van de geweldige rijkdom die er gegenereerd wordt en is tegelijk een illustratie bij de soms stuitende, zelfgenoegzame kleinburgerlijkheid die er onder de bevolking leeft.

Men beweert dat het met de tijden te maken heeft, dat er te weinig geestverheffende, inspirerende maatschappelijke projecten lopen, dat de mensen teruggetrokken leven en liever in besloten privé-kring hun tijd doorbrengen. Je zult in het Vlaamse achterland nauwelijks cafés aantreffen en er is zo goed als geen leven op straat. Het is niet exact wat een mens zich voorstelt bij een voorwaarts stuwende samenleving die in eer en geweten welvaart en geluk tracht te creëren voor het individu en de gemeenschap. Het doet eerder denken aan stagnatie, en het ontbreken van de levenslust die noodzakelijk is om het hoofd te bieden aan de veranderende omstandigheden in de wereld.

Nee, als er hoop is voor dit land is die in de steden te vinden. Van oudsher zijn het schitterende eilanden te midden van de verwoesting, en nog steeds trekken ze de creatieve krachten van het omringende land naar zich toe. Wie de steden links laat liggen, mist niet alleen een esthetische ervaring, maar ook de levendigheid en veerkracht van dit land.

Als je door Vlaanderen reist en je kunt slechts één stad aandoen, laat die stad dan Gent zijn. Gent is zachter dan Brussel, vriendelijker dan Antwerpen en echter dan Brugge. Je kunt er rustig wandelen langs oude en minder oude gevels, rondhangen met andere toeristen, ijscrème eten aan het Gravensteen en een foto nemen van de Graslei met de St-Michielsbrug op de achtergrond. Je kunt je vergapen aan de weelde van de eerste industriëlen en het vernuft van hun fabrieken. Je kunt een koffie drinken in de Vooruit en de wervelende gevel vergelijken met die van de strakke boekentoren.

Heel inspirerend allemaal, maar de werkelijke charme, de echte kracht van het levende Gent zit in de onophoudelijke instroom van jonge mensen die het kleinburgerlijke achterland ontvluchten om in de stad gelijkgestemde geesten te vinden. Wie er oor voor heeft, kan in de drukke cafés de meest uiteenlopende dialecten en accenten horen. Hoewel de meeste jongelui aanvankelijk door de hogescholen en de universiteit aangetrokken werden, blijft een aanzienlijk deel van hen in de stad wonen. Dat doen ze niet uit economische noodzaak maar wegens het bruisende klimaat dat er heerst en dat door hun aanwezigheid versterkt wordt. Dikwijls vestigen ze zich in de zogenaamde negentiende-eeuwse gordel rond de stad. Hierdoor stijgen de vastgoedprijzen, maar de financiële impuls en renovaties van deze jonge stedelingen zorgen voor stadsvernieuwing in de vaak verloederde wijken. Hun geest van vernieuwing en creativiteit geeft Gent een meerwaarde die verder reikt dan het historische centrum en doet de stad bloeien ondanks haar tekortkomingen.

Bezoek dus deze stad, blijf gerust wat langer en vergeet niet naar het Lam Gods te gaan kijken - dat zou je eigenlijk eens moeten doen.

TYRON VAN HEE